کد مطلب: ۲۱۹۹۱
تاریخ انتشار: سه شنبه ۲۷ خرداد ۱۳۹۹

نویسندگان همزبان‌مان را در منطقه خیلی نمی‌شناسیم

بهنام ناصری

اعتماد: محمدرضا مرعشی‌پور را بیشتر به عنوان مترجم ادبیات عرب می‌شناسند؛ کسی که در کارنامه‌اش ترجمه آثاری از نجیب محفوظ، زکریا تأمر، جرجی زیدان، احسان عبدالقدوس، احمد رجب و... دیده می‌شود. با این حال، او عُلقه ویژه‌ای به زبان فارسی دارد و تعهدی آشکار به شناساندن آثار ناشناخته یا کمتر شناخته‌شده به خوانندگان ایرانی. تا جایی که رفتن سراغ ترجمه از عربی را هم ذیل این انگیزه طبقه‌بندی می‌کند. او آثاری از ادبیات قدمایی فارسی را نیز بازنویسی و منتشر کرده که ازجمله آنها می‌توان به کتاب «تاریخ بیهقی به روایتی دیگر» اشاره کرد. همچنین کتابی به نام قصه‌های قرآن دارد که در آن از منظر مثنوی مولوی به جنبه قصوی کتاب مقدس مسلمانان نگاه کرده است. به تازگی کتابی از او منتشر شده است به نام «داستان زندگی فردوسی» که حاصل بازنویسی اثری است از ساتم الغ‌زاده نویسنده معاصر تاجیک. کتابی که زندگینامه فردوسی را دستمایه نوشتن یک رمان قرار داده است. با مرعشی‌پور در مورد تجربه بازنویسی این کتاب گفت‌وگو کردم.

 

کتاب «داستان زندگی فردوسی» چند ماهی است که منتشر شده اما آن‌طور که انتظار می‌رفت، هنوز دیده نشده. دلیل آن چیست؟ شرایط خاص این ماه‌ها یا چیز دیگر؟

راستش وقتی نویسنده کاری می‌کند و کتابی از او منتشر می‌شود، نهایتاً می‌تواند آن را به چند دوست و آشنا و منتقد و روزنامه‌نگار یا در صفحات شخصی خودش به کسانی که در آنجا با آنها در ارتباط است، معرفی کند. اگر بیشتر از این بشود، یک‌جور خودنمایی است و صورت خوشی ندارد. این کار باید از طریق دیگری انجام شود. ضمن اینکه از یاد نبریم ما در شرایط دشوار کرونا بودیم و هستیم و زمانی که کتاب چاپ شد، کشور به شدت درگیر شیوع این ویروس بود.

در کارنامه شما جدای از ترجمه‌هایی که از ادبیات عرب انجام داده‌اید، بازنویسی آثار کهن هم دیده می‌شود. مثل «تاریخ بیهقی به روایتی دیگر». «داستان زندگی فردوسی» اما از این منظر کار متفاوتی است در کارنامه شما. چون نه اثری قدمایی است و نه ترجمه از زبان عربی؛ اثری است فارسی از یک نویسنده معاصر تاجیک. انگیزه بازنویسی این اثر از کجا آمد؟ معرفی نویسنده همزبان تاجیک یا بیشتر اثری که حماسه‌سرای پرآوازه تاریخ ادبیات ما را دستمایه قرار داده است؟

همان‌طور که می‌دانید، من جدای از کار ترجمه از ادبیات عرب به فارسی، همیشه یکی از دغدغه‌هایم این بوده است که آثار ادبی همسایه‌های‌مان و کلاً نویسندگان کشورهای منطقه را به خوانندگان فارسی‌زبان معرفی کنم. رفتن سراغ ادبیات عرب و ترجمه آثار عرب‌ها هم از این انگیزه می‌آید. این قاعده در مورد کتاب ساتم اُلُغ‌زاده هم صادق است و برای من حتی با انگیزه بیشتری همراه بوده است. زبان تاجیکی